Mandat z fotoradaru na inną osobę – co zrobić w takiej sytuacji?

Jeżeli fotoradar zarejestrował przekroczenie prędkości, a autem kierowała inna osoba, właściciel pojazdu ma obowiązek wskazać kierującego. W praktyce najczęściej wypełnia się oświadczenie nr 2 i podaje dane osoby, której powierzono samochód. Poniżej wyjaśniamy, jak to zrobić, jakie są terminy i co grozi za brak reakcji.

Jakie obowiązki ma właściciel pojazdu po otrzymaniu zdjęcia z fotoradaru?

Otrzymanie korespondencji z fotoradaru nie zawsze oznacza od razu mandat. Zwykle jest to wezwanie do wskazania kierującego pojazdem w chwili wykroczenia. Obowiązek ten wynika z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i dotyczy zarówno właściciela, jak i posiadacza auta.

Właściciel pojazdu ma obowiązek wskazać, komu powierzono pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy auto zostało użyte wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.

Korespondencję wysyła najczęściej CANARD, czyli Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym działające przy GITD. W Polsce działa około 450 fotoradarów, z czego ponad połowa należy do Inspekcji Transportu Drogowego, a pozostałe do straży miejskich. Nadzór obejmuje też mobilne urządzenia rejestrujące oraz odcinkowy pomiar prędkości. Zdjęcia i dane trafiają do pracowników CANARD dzięki Centralnemu Systemowi Przetwarzania, a właściciela auta ustala się na podstawie Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Przed fotoradarami ustawiany jest znak D-51, a system automatycznego nadzoru obejmuje także monitoring przejazdu na czerwonym świetle. Samo otrzymanie pisma nie oznacza jeszcze ukarania – to etap wyjaśniania, kto prowadził pojazd.

Jakie oświadczenia może złożyć właściciel pojazdu?

W odpowiedzi na wezwanie właściciel lub posiadacz auta wybiera jeden z dostępnych wariantów:

• oświadczenie nr 1 – wypełnia osoba, która faktycznie kierowała pojazdem w chwili wykroczenia,
• oświadczenie nr 2 – wypełnia właściciel lub posiadacz, wskazując komu powierzył pojazd do kierowania lub używania,
• oświadczenie nr 3 – wypełnia właściciel lub posiadacz, który nie wskazuje lub odmawia wskazania kierującego,
• wyjaśnienie szczególne – np. gdy pojazd został użyty wbrew woli i wiedzy właściciela.

Wzory oświadczeń znajdują się na stronie CANARD. Po otrzymaniu wypełnionego formularza Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym nakłada mandat karny, kieruje sprawę do sądu albo przesyła oświadczenie do wskazanej osoby.

Jak wysłać oświadczenie?

Wypełnione dokumenty można odesłać pocztą na adres podany w wezwaniu. Dostępna jest również droga elektroniczna przez eBOK CANARD. Rejestracja w tym systemie wymaga posiadania profilu zaufanego na platformie ePUAP albo kwalifikowanego podpisu elektronicznego.

Wybór drogi elektronicznej skraca czas obsługi i pozwala uniknąć ryzyka zaginięcia dokumentów na poczcie. Przed wysłaniem warto zapisać kopię oświadczenia oraz potwierdzenie nadania.

Kiedy mandat płaci kierowca, a kiedy właściciel pojazdu?

Za przekroczenie prędkości odpowiada przede wszystkim osoba prowadząca samochód w chwili wykroczenia. Jeżeli właściciel wskaże kierowcę, to ta osoba otrzyma mandat karny oraz punkty karne. Przy przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym dochodzi również zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące, a od 2026 r. dotyczy to także drogi jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym.

Gdy właściciel nie wskaże kierowcy, nie odpowiada on za samo przekroczenie prędkości, lecz za odrębne wykroczenie niewskazania osoby, której powierzono pojazd. To istotna zmiana perspektywy, bo choć unika się punktów karnych, można otrzymać wysoką grzywnę pieniężną.

Ile wynosi kara za niewskazanie kierowcy?

Zgodnie z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń grzywna grozi temu, kto wbrew obowiązkowi nie wskaże, komu powierzył pojazd. W postępowaniu mandatowym kara to najczęściej dwukrotność mandatu przewidzianego za pierwotne naruszenie, przy czym nie mniej niż 800 zł w sprawach o przekroczenie dopuszczalnej prędkości.

W sprawach o zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym dolna granica wynosi 2000 zł, a w pozostałych przypadkach 500 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna za to wykroczenie może wynieść nawet 30 000 zł. Trybunał Konstytucyjny uznał dopuszczalność penalizacji takiego zachowania, więc samo powoływanie się na niekonstytucyjność obowiązku zwykle nie wystarczy.

Niewskazanie kierowcy nie zamyka sprawy bez konsekwencji. Właściciel może uniknąć punktów karnych, ale naraża się na odrębną i często dotkliwą grzywnę.

Jak zapłacić mandat z fotoradaru?

Gdy mandat karny już dotrze, na uregulowanie należności jest 7 dni. Ważne, aby wpłaty dokonywać wyłącznie na indywidualny numer rachunku bankowego podany na blankiecie mandatu. Nie należy przelewać pieniędzy na rachunek I Urzędu Skarbowego w Opolu ani na inne konta niż wskazane w oficjalnej korespondencji CANARD.

Płatność można zrealizować w następujący sposób:

• przez bankowość internetową,
• w placówce pocztowej,
• w oddziale banku,
• przelewem z konta osobistego lub firmowego.

Do mandatu doliczane są punkty karne. Po przekroczeniu progu 24 punktów kierowca traci prawo jazdy, a punkty znikają po roku od opłacenia mandatu. Firmy ubezpieczeniowe mają dostęp do bazy CEPiK, więc historia wykroczeń może wpłynąć na wysokość składki OC. Dlatego dla firm posiadających flotę prowadzenie rejestru kierowców i pojazdów jest szczególnie ważne.

Czy od mandatu z fotoradaru można się odwołać?

Osoba, która otrzymała mandat, ma prawo odmówić jego przyjęcia. Wtedy sprawa trafia do sądu właściwego dla miejsca popełnienia wykroczenia. W postępowaniu sądowym organ musi udowodnić, kto prowadził pojazd, jaki samochód zarejestrowano i jakie naruszenie popełniono. Jeżeli dowody są mocne, sąd może nałożyć grzywnę wyższą niż pierwotny mandat.

Odwołanie składa się w terminie 7 dni. Pismo powinno zawierać dane osobowe, numer i serię mandatu oraz opis zdarzenia wraz z okolicznościami przemawiającymi za odstąpieniem od kary. Dokument można doręczyć osobiście lub wysłać listem poleconym. Wydatki w postępowaniu wykroczeniowym pokrywa Skarb Państwa.

Czy niewyraźne zdjęcie z fotoradaru pomaga w obronie?

Niewyraźne zdjęcie ma znaczenie głównie wtedy, gdy organ chce ukarać konkretną osobę za przekroczenie prędkości. Jeżeli widać tablicę rejestracyjną, ale nie widać twarzy kierowcy, organ nadal może żądać od właściciela informacji, komu powierzono pojazd. Taka fotografia nie zawsze wystarczy jednak do ukarania konkretnej osoby.

Przy spornych sprawach warto sprawdzić, czy pismo wskazuje datę, godzinę, miejsce zdarzenia, numer rejestracyjny, typ urządzenia oraz zarejestrowaną prędkość. Brak ważnej legalizacji fotoradaru lub poważne wątpliwości co do prawidłowości pomiaru mogą być istotnym argumentem obrony. Nie każdy błąd formalny uchyla jednak odpowiedzialność.

Jakie terminy przedawnienia obowiązują w 2026 roku?

Mandat za wykroczenie powinien zostać doręczony w ciągu 180 dni od ujawnienia naruszenia, a nie od daty wykonania zdjęcia. Karalność wykroczenia ustaje po roku od jego popełnienia, a jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie, z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Brak odpowiedzi na wezwanie nie jest dobrą strategią, bo może zostać potraktowany jako niewykonanie obowiązku i skutkować odrębnym postępowaniem.

Ile wynosi mandat za przekroczenie prędkości w 2026 roku?

Stawki wprowadzone w 2022 roku nadal obowiązują i są stosowane przez CANARD oraz straże miejskie. Wysokość kary zależy od tego, o ile kierowca przekroczył dopuszczalną prędkość. Dodatkowo za ponowne popełnienie tego samego wykroczenia grozi recydywa z wyższą grzywną.

W przypadku recydywy mandat może wynieść nawet 5000 zł i 15 punktów karnych. Jeśli na zdjęciu widać dodatkowe naruszenia, na przykład jazdę bez pasów lub z telefonem w dłoni, grzywna może być jeszcze wyższa.